I. Interpretacja warunków dopuszczenia do egzaminu.

• Za rejs po wodach pływowych należy rozumieć rejs w którym przepłynięto minimum 100 godzin po wodach pływowych z zawinięciem do co najmniej dwu portów w których skok pływu przekracza 1,5 m.
• Staż musi być udokumentowany pozytywnymi opiniami z rejsów morskich prowadzonych przez co najmniej jachtowego sternika morskiego - 200 godzin.
• Oraz oświadczeniami własnymi z rejsów prowadzonych samodzielnie - nie mniej niż 200 godzin
• Suma tak udokumentowanych godzin przepłyniętych w rejsach morskich przez kandydata po uzyskaniu stopnia sternika jachtowego musi być nie mniejsza niż 600 godzin.
• Za opinię pozytywną uważa się taką, w której stwierdza się, że kandydat wywiązywał się przynajmniej dostatecznie z obowiązków członka załogi oraz posiada co najmniej dostateczną odporność na trudne warunki morskie.
• Ostatnia z opinii powinna zawierać stwierdzenie, że kandydat nadaje się do dopuszczenia do egzaminu na stopień jachtowego sternika morskiego.

II. Interpretacja programu szkolenia

Przepisy

Wiadomości o jachtach:

Budowa jachtu

• Klasyfikacja i główne parametry jachtów morskich żaglowych i motorowo żaglowych. Obowiązuje znajomość parametrów technicznych jachtów - Lc, Lklw, Bklw, Tmax, G, S, pojemność netto i brutto oraz rodzaje wyporności.
• Zasady eksploatacji i budowy instalacji i urządzeń jachtu morskiego i umiejętność oceny ich stanu technicznego.
• Ocena zgodności wyposażenia jachtu z wymaganiami zawartymi w karcie bezpieczeństwa. Znajomość elementów wymagających okresowej kontroli i atestacji (ocena stanu technicznego) zgodnie z dokumentami bezpieczeństwa.

Teoria żeglowania

• Stateczność jachtu żaglowego : umiejętność uzasadnienia, że charakterystyka stateczności jest podstawowym kryterium oceny jachtu.
• Opory ruchu kadłuba i prędkość graniczna jachtu.
• Siły działające na jacht w ruchu ustalonym - zrównoważenie żaglowe i możliwość jego skorygowania.
• Znajomość zasad doboru różnych rodzajów żagli w różnych warunkach pogodowych. Obowiązuje umiejętność wykonania prawidłowego rysunku sił aerodynamicznych i hydrodynamicznych oraz prawidłowy dobór i trym żagli jachtu dwumasztowego.
• Zasady statyki osprzętu w zakresie umożliwiającym prawidłowe i bezpieczne założenie osprzętu awaryjnego i pomocniczego, tak aby drzewca nie były niepotrzebnie zginane.

Nawigacja

Kształt i wymiary Ziemi, podstawowe pojęcia i jednostki stosowane w nawigacji

• horyzont obserwatora
• refrakcja ziemska
• widnokrąg
• średnia odległość widnokręgu
• geograficzny zasięg widzialności świateł latarni morskich
• optyczny zasięg świateł latarni morskich

Magnetyzm ziemski i magnetyzm własny jachtu

• deklinacja i sposób jej zapisu na mapach morskich : polskich, angielskich; obliczanie aktualnej
• wartości
• określanie dewiacji na nabieżnikach i dalbach
• sporządzanie wykresów i tabelek dewiacji

Kursy i namiary

• kursy i namiary rzeczywiste, magnetyczne i kompasowe
• KDw i KDd
• systemy mierzenia kierunków
• budowa kompasów magnetycznych oraz posługiwanie się namiernikami i tarczami namierniczymi

Prędkość i droga jachtu

• zasady działania i eksploatacji logów mechanicznych i elektrycznych
• wyznaczanie współczynników korekcyjnych logu
• zasady konserwacji logów

Głębokość

• zasady działania i eksploatacji echosond

Morskie pomoce nawigacyjne

• mapy morskieˇ
• rodzaje map
• właściwości rzutu Merkatora

Określanie pozycji obserwowanej jachtu

• linie pozycyjne z :
  • namiaru optycznego
  • namiaru radiowego
  • kąta pionowego
  • poziomego kąta kursowego
• wybór i sposób wykreślania bezpiecznej linii pozycyjnej
• określenie pozycji obserwowanej z równoczesnych i nierównoczesnych linii pozycyjnych
• dobór obiektów namierzanych w celu minimalizacji błędu pozycji obserwowanej

Radionamierzanie

• radiodewiacja (rd) jest różnicą kątową między równoczesnym namiarem optycznym (kątem
• efekt brzegowy
• efekt nocny

Graficzne zliczanie drogi

• wykreślanie i opisywanie drogi jachtu z uwzględnieniem poprawek na wiatr i na prąd
• czynne, bierne uwzględnianie prądów pływowych i prądów morskich

Pływy i prądy pływowe

• ogólny mechanizm pływów i prądów pływowych
• zero mapy
• określanie momentów i wysokości wysokich i niskich wód w portach zasadniczych i dołączonych
• określanie głębokości wody w dowolnym momencie w porcie zasadniczym i dołączonym
• określenie przedziałów czasu o głębokościach wody nie mniejszych od zadanych w portach zasadniczych i dołączonych, określenie kierunków i szybkości prądów pływowych

Umiejętność :

• doboru map, wydawnictw nawigacyjnych i informacyjnych w planowanym rejsie
• prowadzenie nawigacji metodą graficzną na akwenach bez prądów oraz na akwenach z prądami morskimi i pływowymi
• korzystanie z wydawnictw polskich i angielskich

Locja

Obowiązkowe sprawdzenie biegłej znajomości korzystania z następujących pomocy nawigacyjnych:

• mapy polskie i angielskie,
• spisy świateł polskie i angielskie
• spisy sygnałów radiowych polskie i angielskie
• locja polska wraz z uzupełnieniem

Znajomość układu tablic pływów i prądów pływowych tom 1

• umiejętność korzystania z informacji zawartych w tablicach celem określenia momentów i stanów wód w portach zasadniczych i dołączonych

Znajomość innych pomocy nawigacyjnych jak :

• mapy pilotowe
• klimatyczne
• arkusze zliczeniowe
• atlasy prądów pływowych
• locja angielska

Umiejętność posługiwania się pomocami niezbędnymi do wykonywania korekty map i innych pomocy nawigacyjnych

W trakcie egzaminu kandydat może posługiwać się słownikiem

Minimalny zestaw pomocy przy egzaminie :

• mapy polskie i angielskie
• spisy świateł polskie i angielskie
• spisy sygnałów radiowych polskie i angielskie
• locje polska i angielska z uzupełnieniami
• mapa 501
• tablice pływów tom 1 „Wiadomości żeglarskie" i „Notice to Mariners"
• angielski katalog map i pomocy nawigacyjnych

Meteorologia

Znajomość podstawowych czynników meteorologicznych i umiejętność ich określania

• temperatura i jej zmiany z wysokością
• równowaga atmosfery
• ciśnienie atmosferyczne
• wilgotność
• kierunek i prędkość wiatru
• widzialność
• ocena zachmurzenia
• opady

Umiejętność zapisu danych meteorologicznych w dzienniku jachtowym

Chmury

• znajomość dziesięciu rodzajów chmur wg klasyfikacji międzynarodowej i ich podziału na piętra ( wysokie, średnie, niskie ) i ze względu na kształt ( warstwowe, pierzaste, kłębiaste )
• znajomość zasadniczych elementów chmur burzowych i związanych z nimi zjawisk

Wiatry - znajomość:

• przyczyn powstawania wiatru ( poziomy gradient ciśnienia, wpływ sił tarcia i Coriolisa )
• ogólna cyrkulacja atmosfery, rozkład ciśnień przy powierzchni Ziemi
• wiatry stałe ( pasaty )
• wiatry okresowe ( monsuny )
• wiatry lokalne
• bryzy

Układy baryczne, masy powietrza, fronty atmosferyczne, znajomość:

• układów barycznych ( niż, wyż, zatoka, siodło )
• klasyfikacja mas powietrza
• fronty powietrzne i typowe zmiany pogody towarzyszące ich przechodzeniu
• powstawanie niżów oraz typowe pogody z nimi związane
• pogoda wyżowa
• znajomość podstawowych rodzajów mgieł i typowych warunków ich powstawania
• tory niżów w Europie

Cyklony tropikalne:

• podstawowe wiadomości o cyklonach
• obszary ich występowania, typowe tory, lokalne oznaki nadciągania
• znajomość zasad uchylania się jachtu z drogi nadciągającego cyklonu

Umiejętność określania pozycji jachtu względem najbliższego układu barycznego i frontów atmosferycznych

Mapy synoptyczne:

• znajomość międzynarodowych symboli synoptycznych
• analiza treści map synoptycznych a w szczególności ustalenie : położenia niżów i wyżów, przypuszczalnego kierunku przemieszczania się, przebiegu frontów atmosferycznych, stref opadów i obniżonej widzialności oraz kierunku i siły wiatru
• przewidywanie rozwoju sytuacji pogodowej na podstawie analizy kilku kolejnych map pogodowych

Komunikaty meteorologiczne

• umiejętność wybrania na podstawie polskich i angielskich spisów sygnałów radiowych danych dotyczących stacji nadających komunikaty pogodowe
• umiejętność przygotowania się do odbioru komunikatu
• umiejętność odbioru i zanotowania pełnej treści komunikatów w językach angielskim i niemieckim

Współdziałanie morza i atmosfery

• skala stanu morza
• umiejętność oceny stanu morza na podstawie oceny wyglądu powierzchni morza - znajomość rodzajów fal
• fala żywa wiatrowa, martwa fala - znajomość parametrów fali ( wysokość, długość, okres, prędkość przemieszczania )
• znajomość zależności parametrów fal od głębokości morza, siły wiatru, czasu jego oddziaływania na rozbiegu fali
• znajomość czynników kształtujących prądy w strefie przybrzeżnej z uwzględnieniem ujść rzecznych i wejść do portów

Sygnalizacja i łączność

• znajomość flag MKS-u oraz wymowy fonetycznej ich nazw
• znajomość znaczenia jednoliterowych sygnałów MKS
• znajomość układu MKS
• umiejętność dobrania odpowiedniego układu flag MKS do wskazanego tekstu
• umiejętność nawiązania łączności za pomocą radiotelefonu
• umiejętność wzywania pomocy za pomocą radiotelefonu w języku polskim i angielskim
• umiejętność prawidłowej obsługi i konserwacji pistoletu sygnałowego
• umiejętność rozpoznania za pomocą dotyku koloru nabojów sygnałowych
• znajomość zasad obsługi i umiejętność prawidłowego użycia pławki dymnej, rakiety spadochronowej, światła w pasie ratunkowym i innych środków pirotechnicznych dostępnych na jachcie

Ratownictwo

• zasady wyposażenia apteczek jachtowych
• zasady udzielania pomocy medycznej w nagłych wypadkach poszerzone o schorzenia i urazy występujące w żegludze jachtowej
• zasady posługiwania się środkami ratunkowymi: liny asekuracyjne, pasy bezpieczeństwa, pasy i koła ratunkowe
• zasady bezpieczeństwa na jachcie morskim
• zasady profilaktyki przeciwpożarowej oraz znajomość środków ppoż. stosowanych na jachtach
• zasady holowania jachtu w sytuacjach awaryjnych
• zasady postępowania w przypadku awarii jachtu morskiego - mielizna, pożar, przeciek
• zasady opuszczania jachtu
• sposoby porozumiewania się ze stacjami ratownictwa brzegowego oraz ze statkami lub śmigłowcami udzielającymi pomocy
• zasady sztrandowania

Silniki

• zasady prawidłowego rozruchu i zatrzymania silnika wysokoprężnego.
• znajomość zasad BHP przy obsłudze napędów jachtowych.
• zasady kontroli silnika podczas pracy ( wskaźniki ) oraz szczególne sytuacje wymagające wyłączenia silnika
• zasady prawidłowego prowadzenia niezbędnych notatek eksploatacyjnych ( książki obsługi )
• zasady kontroli sprawności układu napędowego przy przekazywaniu jachtu
• umiejętność określenia na podstawie instrukcji obsługi rozmieszczenia elementów silnika wymagających kontroli i obsługi:
• umiejętność obsługi wszystkich wyżej wymienionych elementów
• znajomość klasyfikacji olejów
• Umiejętność określania na podstawie instrukcji obsługi lub danych statystycznych ilości i rodzaju paliwa oraz olejów niezbędnych do zabrania w rejs o określonym czasie trwania
• umiejętność określenia podstawowych części zamiennych i narzędzi niezbędnych do normalnej obsługi silnika podczas rejsu.
• umiejętność zlokalizowania elementów odpowietrzania układu paliwowego.
• akumulatory :
  • zasady ładowania akumulatorów z prądnicy ( alternatora ) i z lądu,
  • określenie maksymalnego prądu i czasu ładowania,
  • umiejętność kontroli poziomu i gęstości elektrolitu oraz jego uzupełniania,
  • znajomość granic dopuszczalnego rozładowania akumulatorów oraz sposób obliczania czasu eksploatacji przy danym obciążeniu,
  • umiejętność kontroli stanu naładowania akumulatorów oraz określenie ich rzeczywistej pojemności,
• znajomość podstawowych mechanizmów i układów silników tłokowych
• znajomość osprzętu i instalacji silnikowych.
• znajomość rodzajów pomp wtryskowych i wynikających stąd różnic w eksploatacji.
• znajomość podstawowych parametrów technicznych silników i ich interpretacja.
• znajomość zasad regulacji napięcia pasków klinowych oraz cięgieł sterowniczych silnika i przekładni.
• znajomość czynności regulacyjnych, które powinny być powierzone specjaliście.
• znajomość działania i kontroli elementów instalacji elektrycznej - alternator, prądnica -
• umiejętność wymiany szczotek.
• znajomość układu przeniesienia napędu oraz typowych niedomagań związanych z pracą tego mechanizmu.
• umiejętność oceny pracy silnika na podstawie oznak zewnętrznych - kolor spalin, hałaśliwość, wskazania przyrządów.
• umiejętność sprawdzenia układu chłodzącego i wylotowego.
• umiejętność wymiany uszczelek, paska klinowego, gumowego wirnika pompy wodnej, uszkodzonych elementów instalacji paliwowej.

Manewrowanie jachtem

• Założenia wstępne
  • egzamin z przedmiotu manewrowanie jachtem żaglowym obejmuje:
    • manewrowanie jachtem pod żaglami
    • manewrowanie jachtem na silniku
    • pracę w charakterze członka załogi
    • umiejętność dowodzenia i kierowania załogą
  • umiejętność manewrowania jachtem należy sprawdzić przy sile wiatru 3 - 6 ^oB na wodach morskich
  • umiejętność manewrowania jachtem pod żaglami należy sprawdzić na jachcie balastowym, dwumasztowym o powierzchni żagla ok. 80 m²
  • umiejętność manewrowania jachtem na silniku należy sprawdzić na jachcie o długości 9 - 14 m z silnikiem zapewniającym prędkość nie mniejszą niż 4 węzły na spokojnej wodzie
• Zakres wymagań
  • zakres wymagań z manewrowania jachtem pod żaglami
    zdający powinien wykonać wszystkie manewry podstawowe oraz przynajmniej dwa wybrane przez KE manewry dodatkowe

    Manewry podstawowe

    • człowiek za burtą
    • dojście i odejście od nadbrzeża
    • dojście i odejście z boi praca cumami

    Manewry dodatkowe

    • stawanie na kotwicy
    • zejście z kotwicy
    • refowanie
    • stawianie jachtu w dryf
    • schodzenie z mielizny
• zakres wymagań z manewrowania jachtem na silniku
  

  zdający powinien wykonać wszystkie poniższe manewry:

  • odejście od nadbrzeża
  • zacieśnienie promienia cyrkulacji
  • dojście do nadbrzeża
• zakres wymagań z pracy jako członek załogi
  

  zdający powinien wykazać się umiejętnością:

  • prawidłowego wykonywania poleceń prowadzącego jacht
  • prawidłowego odpowiadania na komendy
  • prawidłowego zachowania się w czasie alarmu człowiek za burtą
• zakres wymagań z umiejętności dowodzenia załogą:
  

  umiejętność wydawania komend i egzekwowania ich wykonania we właściwym momencie, stosownie do sytuacji w jakiej znajduje się jacht

• komisja może uzupełnić egzamin praktyczny sprawdzeniem znajomości zasad wykonywania manewrów

Kryteria oceny...